Sözlük
Yeni

Endüstri 4.0 ekosistemi içerisinde kullanılabilen tüm terimleri bulabilirsiniz. Olmadığını düşündüğünüz yada düzenlemek istediğiniz bir içerik varsa, lütfen bize yazmaktan çekinmeyin. info@akademi40.org

A

ANSI

Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsü maddesine bakın.

ANSI/ISA-88

Parti kontrol sistemlerinin tasarımları ve şartlarına dair ilkeleri belirleyen uluslararası standart.

ANSI/ISA-95

İşletme, operasyon ve kontrol sistemlerinin entegrasyonu için kullanılan uluslararası standart. Standart, bu sistemler arasında bilgi alışverişi için nesne modelleri sağlar. Finans ve lojistik sistemlerin yanı sıra üretim, bakım, envanter ve kalite sistemleri arasında hangi bilgilerin değiş tokuş edileceğini belirlemek için kullanılabilir. Daha fazlası için Üretim Operasyonu Yönetimi maddesine bakın.

ARC Danışma Grubu (ARC Advisory Group)

Sanayi, altyapı ve şehirler için bir teknoloji araştırma ve danışmanlık firması.

Alan (Area)

Bir ISA-95 terimi. İşletmenin en üst seviye, alanın da en alt seviye olduğu işletme, saha ve alan hiyerarşisinin mantıksal bir alt gruplandırması. Bir alan bir veya daha fazla ISA-95 iş merkezi, işlem hücresi, üretim hattı veya üretim birimi içerebilir. Bir alan örneği ayrıca diğer alan örneklerini de tekrarlı olarak içerebilir. 4. Seviye fonksiyonlar genellikle işletme ve saha seviyeleri ile ilgilidir. Ancak, işletme planlaması ve çizelgeleme alanları içerebilir.

Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsü (ANSI) (American National Standards Institute)

ANSI, ABD elektronik veri değişimi ve yazılım dili standartlarına dair bir kliring dairesidir. Enstitü, neredeyse her sektördeki işletmeler üzerinde doğrudan etkiye sahip binlerce norm ve rehberin oluşturulması, ilan edilmesi ve kullanılmasını denetlemektedir akustik cihazlardan inşaat ekipmanlarına, et ve süt ürünleri üretiminden enerji dağıtımına ve daha birçok alanda. ANSI ayrıca, ISO 9000 (kalite) ve ISO 14000 (çevre) yönetim sistemleri gibi dünyaca tanınmış sektörler arası programlar da dahil olmak üzere, standartlara uygunluğu ölçen programların akreditasyonuyla da aktif olarak ilgilenmektedir.

Amerikan Verimlilik ve Kalite Merkezi APQC (American Productivity and Quality Center)

Kuruluşların var olan en iyi uygulamaları keşfedip uyarlamalarına ve ölçülebilir sonuçlar elde etmelerine yardımcı olacak ürün ve hizmetleri sağlayan bir organizasyon.

Amerikan Üretim ve Envanter Kontrolü Topluluğu (APICS) (American Production and Inventory Control Society)

Operasyon Yönetimi Derneği, kâr amacı gütmeyen bir uluslararası eğitim organizasyonudur ve işyerinde performansı artırmak için sertifika programları, eğitim araçları ve ağ fırsatları sunar.

Ana Veri (Master Data)

Ürünlerin, müşterilerin ve tedarikçilerin işletmeleriyle ilgili önemli veriler.

Ana Veri Yönetimi (MDM) (Master Data Management)

Bir kurumun alım satımı olmayan veri varlıklarını sürekli olarak tanımlayan ve yöneten işlemler ve araçlar kümesi. Amacı, bu bilgilerin kullanıldığı bakım ve uygulama kullanımında tutarlılık ve kontrol sağlamak için bu tür verileri bir kuruluşta toplama, tutma, eşleştirme, birleştirme, kalite güvencesi, sürdürme ve dağıtma süreçlerini sağlamaktır. Temel seviyede MDM, bir kuruluşun, operasyonun farklı bölümlerinde aynı ana verinin farklı (ve büyük ihtimalle tutarsız) versiyonlarını kullanmadığından emin olur, çünkü bu durum büyük kuruluşlarda sık karşılaşılabilir.

Analiz Sertifikası (CoA) (Certificate of Analysis) ,

Bir ürünün test sonuçlarını raporlayıp tasdikleyen belge.

Artırılmış Gerçeklik (Augmented Reality)

Artırılmış Gerçeklik, sanal bir bağlamsal bilgi katmanını doğru zamanda doğru yere ekleyerek (Google Glass gibi cihazlar aracılığıyla mesela), işçilerin tekrarlı olmayan birtakım işleri (montaj, ayıklama, bakım vb) daha hızlı yapmasına yardımcı olabilir.

Açık Uygulamalar Grubu (OAG ya da OAGi) (Open Applications Group)

Kar amacı gütmeyen bir endüstri konsorsiyumu olan OAG, iş uygulamaları arasında birlikte çalışabilirliği teşvik eder ve bu amacı desteklemek için iş dili standartları oluşturur. OAG, hem B2B hem de A2A entegrasyonu için işletime hazır, süreç tabanlı iş dili standartları oluşturur.

B

B2M

İşletmeden Üretime (Business to Manufacturing). Üretim entegrasyonu alanı ISA-95, 5. Bölüm kapsamındadır.

B2MML Şeması (B2MML Schema)

İşletmeden Üretime Biçimlendirme Dili Şeması (Business to Manufacturing Markup Language Schema). Daha fazla detay için bu belge içindeki İşletmeden Üretime Biçimlendirme Dili maddesine bakın.

BCPS

Toplu İşlem Kontrol Sistemi (Batch Process Control System).

BCS

Toplu Kontrol Sistemi (Batch Control System). Daha fazlası için ISA 88’e bakabilirsiniz.

BOE

Donanım listesi (Bill of Equipment).

BOL

Taşıma senedi (Bill of Lading).

BPR

İş Sürecinin Yeniden Yapılanması (Business process reengineering).

BTO

Siparişe geldikçe yapılan üretim (Build to order).

Bakım Yönetimi (Maintenance Management)

Tesis içerisindeki ekipman ve diğer sermaye varlıklarını amaçlarına uygun tutmak için gereken faaliyetleri planlama ve yürütmeye denir. Üretim için uygunluklarını sağlamak ve periyodik veya önleyici bakımın yanı sıra acil sorunlara verilen yanıtları (alarmları) planlamak adına ekipman ve araçları korumak için olan faaliyetleri de izler ve yönlendirir. Bakım yönetimi, sorunların teşhisine yardımcı olmak için geçmiş olayların veya sorunların kaydını tutar.

Bakım İşlemleri Yönetimi (MnOM) (Maintenance Operations Management)

Ekipman, araç ve bağlantılı varlıkların üretim için uygunluğunu sağlamak adına bakımlarını yapan ve reaktif, periyodik, önleyici ve proaktif bakımların çizelgelemelerini sağlayan faaliyetleri koordine eden, yöneten ve takip eden fonksiyonlar bütünü.

Bakım İşlemleri Yönetimi Faaliyet Modeli (Maintenance Operations Management Activity Model)

Bakım İşlemleri Aktivite modeli, belirli bir bakım departmanının veya departmanlar arasındaki bakım aktivitelerine ve otomasyon sistemlerinin ya da manuel geçici veri alışverişlerinin (kağıt araçlar) bunları nasıl desteklediğine dair fikirler sunar. Her faaliyet için veri değişimi ve sistem kullanıcıları/sahipleri tanımlanır. Ayrıca, her faaliyet için hangi bölümlerin veya kişilerin sorumlu olduğu belirtilmektedir. Verimlilik sorunları ve optimizasyon olanakları analiz edilir.

Belge Kontrolü (Document Control)

Ürünlerin, işlemlerin, tasarımların ya da siparişlerin yönetimi ve dağıtım bilgisinin yanı sıra, çalışma koşullarının ruhsat beyannamelerinin toplanması. “Planlandığı gibi” ve “yapıldığı gibi” bilgilerini düzenleyebilme yetisiyle beraber, çalışma talimatları, tarifler, çizimler, standart operasyon prosedürleri, bölüm programları, toplu kayıt, mühendislik değişim bildirimleri, vardiyadan vardiyaya iletişim gibi üretim biriminde bulunması gereken kayıtları/formları kontrol eder. Belge Kontrolü, talimatları işlemlere gönderir ve operatörlere gerekli verileri ya da cihaz kontrolü için gereken tarifleri sağlar. Ayrıca çevre, sağlık ve güvenlik yönetmeliklerinin ve düzeltici eylem prosedürleri gibi ISO bilgilerinin kontrolünü ve bütünlüğünü de içerir. Tarihsel verileri depolar.

Bilgisayar Destekli Mühendislik (CAE) (Computer-aided Engineering)

Tasarım unsurlarına ve mühendislik sürecine uygulanan bilgi teknolojileri. Her türlü performans sistemlerini kapsar; örneğin ısı transferi, yapı, elektromanyetik, havacılık ve akustik analizi.

Bilgisayar Destekli Proses Mühendisi (CAPE) (Computer-aided Process Engineer)

Üretim ekipmanlarının ve belirli bir ürün veya ürün hattına ait üretim süreçlerinin (proseslerinin) tasarımına ve geliştirilmesine yardımcı olmak için oluşturulmuş yazılım sistemleri.

Bilgisayar Destekli Süreç Planlaması (CAPP) (Computer-aided Process Planing)

Bilgisayar entegrasyonlu üretim (CIM) ortamında, tasarım ve üretim arasındaki bağlantı. Sıklıkla üretim mühendisleri tarafından kullanılan CAPP, maliyet, teslimat süresi, ekipman elverişliliği, üretim hacmi, potansiyel malzeme değişikliği ataması ve test gereklilikleri gibi tahmini değişkenlere dayanarak bir ürün imalatı planı geliştirir.

Bilgisayar Destekli Tasarım (CAD) (Computer-aided Design)

Bazen parça listeleri ve diğer ilgili veriler de dahil olmak üzere, 2B ve 3B mühendislik spesifikasyonları, şablonlar vs. oluşturmak için kullanılan son derece özelleşmiş grafik yazılımı.

Bilgisayar Destekli Üretim (CAM) (Computer-aided Manufacturing)

Üretim sürecini otomatikleştirmek için kullanılan son derece özelleşmiş bir yazılım. CAD/CAM sistemleri ürünün üretim fazları boyunca tasarımı entegre ve otomatize eder.

Bilgisayarla Tümleşik Üretim (CIM) (Computer-integrated Manufacturing)

Üretim sürecinin kontrolü için bilgisayarları kullanmak.

Bilgisayarlı Bakım Yönetim Yazılımı (CMMS) (Computerized Maintenance Management Software)

Ayrıca Bilgisayarlı Bakım Yönetim Sistemi (Computerized Maintenance Management System) de denir. Varlıkları yönetmeye, bakımlarını planlamaya ve iş emirlerini izlemeye yardımcı olan bir yazılım.

Bilgisayarlı Sayısal Denetimciler (CNC) (Computerized Numeric Controllers)

CNC makineleri, makine araçları kullanım talimatlarını içeren programları okuyabilen, bilgisayar tabanlı araç denetleyicileridir. Bu sistemler, ham maddeleri belirli bir parçaya frezeler, keser veya cilalarken insan aksiyonu gerektiren adımları en aza indirir.

Bilişsel Bileşenler (Cognizant Components)

Parça numarası, revizyon numarası, seri numarası, satıcısı ve akıllı makineler tarafından uygun programları yükleyip parametrelerini ayarlamak için otomatik olarak tetiklenen yapılandırma bilgisi dahil olmak üzere tanımlama bilgilerini yayınlayan RFID gibi akıllı etiketlere sahip materyal ve bileşenler.

Birlikte Çalışılabilirlik (Interoperability)

Birlikte Çalışılabilirlik ya da Birlikte İşlerlik, farklı sistem ve organizasyonların bir arada çalışabilme yeteneğine atıfta bulunan bir özelliktir.

Bitmiş Mallar (FG) (Finished Goods)

Müşteriye gönderilmeye hazır olan mallar.

Bulut Bilişim (Cloud Computing)

Bu teknoloji, değer zinciri katılımcıları arasında çoklu iletişim hatları açıp, iş süreçlerinin entegrasyonunu sağlayarak dağınık, uzamış, istikrarsız ve öngörülemeyen tedarik zincirlerini basitleştirme ihtiyacına cevap verir.

Bulut Üretim (Cloud Manufacturing)

IoT, SOA, Bulut Bilişim ve sanallaştırmayı kullanarak üretimi, paylaşılması ve üzerinden gelir elde etmesi kolay hale getirir.

Büyük Veri (Big Data)

Geleneksel veri tabanı yönetimi sistemlerinin ve masaüstü istatistik ve görselleştirme araçlarının kapasitesini aşan miktarlardaki veri koleksiyonu.Büyük veri, toplanan ve onaylanan, gösterge panoları ve varlık / ürün / süreç analitikleri için kullanılabilecek çok sayıda geçmiş ya da türetilmiş veri ve referansla ilişkili teknolojiyi tanımladığı için üretim sistemlerinde önemli bir kavramdır.Büyük veri analizi, tedarik zincirlerinde, fiziki varlıklarda ve tesis çalışanlarında operasyonel verimliliği, görünürlüğü ve kontrolü desteklemek adına üretimde kritik bir öneme sahip olacaktır. Büyük veri analitiğinin gücünden yararlanmak, üreticilerin sadece trendleri analiz etmelerini değil, aynı zamanda gelecekteki satın alma döngüleri, ekipman ömrü ve kapasite dalgalanması gibi olayları tahmin etmelerini de sağlayacaktır.

C

CAS Numarası (CAS Number)

Kimyasal Özetler Hizmeti’nin (Chemical Abstracts Service) belli kimyasallara atadığı numaralardır.

CCOM

MIMOSA’nın Ortak Kavramsal Nesne Modeli (Common Conceptual Object Model)

CCOM-ML

Ortak Kavramsal Nesne Modeli için gereklilikler. Biçimlendirme dili.

CCR

Kapasitesi Kısıtlı Kaynak (Capacity Constrained Resource).

CPAS

İşbirlikçi Süreç Otomasyonu Sistemleri (Collaborative Process Automation Systems)

CPFR

İşbirlikçi Planlama, Öngörü ve İkmal (Collaborative Planning, Forecasting and Replenishment). CPFR, envanterin müşterek görünürlükle yönetilmesini ve tedarik zinciri boyunca ürün ikmallerinin iş birliğiyle yapılmasını hedefler. Tedarikçiler ve perakendeciler arasındaki bilgi paylaşımı, planlamaya yardımcı olur ve destekleyici bir sistem sayesinde müşteri taleplerini daha kolay karşılar. Bu, envanterin ve gelecek gerekliliklerin mütemadiyen güncellenmesini sağlayarak uçtan uca tedarik zinciri sürecini daha verimli kılar.

CPG

Paketli Tüketim Malları (Consumer Packaged Goods). Hızlı Tüketim Malları (Fast-Moving Consumer Goods) olarak da bilinir. Çabucak satılan ve görece ucuza mal olan ürünlerdir. Ambalajlı yiyecekler, içecekler, sabun ya da diş macunu gibi tuvalet malzemeleri, reçetesiz ilaçlar ve diğer tüketilen ürünler gibi raf ömrü uzun olmayan ev ürünleri bunlara örnektir.

CPM

İşbirlikçi Ürün Yönetimi (Collaborative Production Management), Operasyonel Mükemmellik adına farklı sistemleri tek çatı altında birleştirme yöntemi.

CRIS

Ortak İlişkisel Bilgi Şeması (Common Relational Info Schema).

CSR

Müşteri Hizmetleri Temsilcisi (Customer Service Representative)

CTP

Söz Vermeye Müsait (Capable-to-Promise), şirketlerin talebi önceden kestirip, maksümum üretim ve kapasitelerine eşlemelerine yardımcı olan bir sistem. CTP kullanmak bir işin üretebilecekleriyle, müşterilerin talepleri arasında bir denge kurmasını sağlar.

Cihaz Geçmişi Kaydı (DHR) (Device History Record)

21CFR820’den çıkan terim.1.\tCihaz geçmişi kayıtları spesifik bir ürünün ya da cihazın tüm üretim ve hizmet geçmişini içeren raporlardır.2.\tDHR, cihazın, cihaz ana kaydına (asıl ürün ve proses tasarımı kaydı) göre üretildiğini gösteren kabul kayıtlarını da içermelidir

D

DBR

Davul-Tampon-İp (Drum-Buffer-Rope), Kısıtlar Teorisi’nden (Theory of Constrainst, ToC) alınan bir planlama ve çizelgeleme çözümü terimi. DBR’nin temel varsayımı, herhangi bir tesiste, tesisin genel üretimini kontrol eden bir adet ya da sınırlı sayıda kıt kaynak bulunur. Bu, diğer tüm kaynakların hızını belirleyen “davul”dur. Sistemin üretimini maksimize etmek için, planlama ve yürütme adımları, ipe benzer bir mekanizmayla davulu işletmeye, onu “zaman tamponları”nın kullanımı sırasında doğabilecek bozulmalara karşı korumaya ve diğer tüm kaynak ve kararları davulun aktivitelerine göre senkronize etmeye ya da ikincilleştirmeye odaklanır.

DCOR

Tasarım Zinciri İşlemleri Referansı (Design Chain Operations Reference) modeli.

DDSN

Talep Odaklı Tedarik Ağı (Demand-driven Supply Network) küresel dağıtımlı tedarik zincirleri için kullanılan bir Gartner Group açıklaması.

DM

Boyut Modelleri (Dimension Models), çevrimiçi sorgulamalar ve Veri Ambarı araçları için optimize edilmiş bir veri tabanı yapısıdır. Bulgulardan (fact) ve boyutlardan (dimension) oluşur. Bulgular genelde (ama her zaman değil) toplanan sayısal değerlerdir ve boyutlar da bulguları tanımlayan hiyerarşiler ve tanımlar grubudur. Örneğin satış miktarı bir bulgudur; zaman damgası, ürün, kayıt, dükkan vb. boyutun unsurlarıdır.

DMAIC

Altı Sigma Kavramı; Tanımla, Ölç, Analiz et, Geliştir, Kontrol et. İş süreçlerini ve tasarımlarını geliştirmek, optimize etmek ve stabilize etmek için kullanılan, veri tabanlı bir iyileştirme döngüsü.

DMS

Belge Yönetimi Sistemi (Document Management System), belgeleri takip etmek, yönetmek ve depolamak, aynı zamanda da kağıt kullanımını azaltmak için kullanılan bir sistem. Büyük bir kısmı yaratılan farklı versiyonları ve kullanıcılar tarafından yapılan değişikliklerin kaydını da tutar (geçmiş takibi). Dijital belgelerin yönetimi söz konusu olduğunda da bu tür sistemler bilgisayar programı tabanlı olur.

DNC

Doğrudan Sayısal Kontrol maddesine bakınız. Ayrıca, Dağıtımlı Sayısal Kontrol.

DRP

bkz. Dağıtım Kaynakları Planlaması.

DSS

Karar Destek Sistemi (Decision Support System), işyerlerine özgü karar alma aktivitelerini destekleyen bir bilgi sistemi. DSSler, (genelde orta ya da daha yüksek yönetimi olan) bir şirketin yönetim, operasyon ve planlama kısımlarına hizmet eder ve insanların önceden kolay kolay tespit edilemeyen ya da hızla değişen sorunlar karşısında karar almalarına yardımcı olur. Örneğin yapılandırılmamış ya da yarı-yapılandırılmış karar problemlerinde. Karar destek sistemleri tamamen bilgisayar tabanlı ya da insan gücüyle çalışabilir, veya ikisinin bir kombinasyonuyla.

Dağıtım Kaynakları Planlaması (DRP) (Distribution Resource Planning)

Tedarik Zinciri Yönetiminin önceli.

Dağıtımlı Kontrol Sistemi (DCS) (Distributed Control System)

Denetim unsurlarının (beyindeki gibi) merkezi değil de, her bileşen alt-sisteminin bir ya da daha fazla kontrolör tarafından denetlendiği, sistemin içine dağılmış bir kontrol sistemi, işlemi ya da herhangi bir dinamik sistem. Ağlar bütün sistemi iletişim ve gözlem için bağlar. DCS, birçok farklı endüstride gözlem ya da kontrol ekipmanları için kullanılan geniş bir terimdir.

Dağıtımlı Sayısal Kontrol (DNC) (Distributed Numerical Control)

bkz. Doğrudan Sayısal Kontrol.

Değişim Yönetimi (CM) (Change Management)

Bireylere, ekiplere, üretime, yazılıma ve organizasyonlara uygulanacak değişimlere dair yapısal yaklaşım.

Dijital Üretim (Digital Manufacturing)

Daha fazla görünürlük, verimlilik, kalite ve müşteri hizmeti için üretim değer zincirinden dijital iş parçacığı sistem ve işlemlerine, tasarımdan kaynak kullanımı, üretim ve sürdürülebilirliğe kadar dijital teknolojilerin uygulanması.

Dijital İkiz (Digital Twin)

Belirli bir varlığın, tasarım detayları ve mühendislik modelleri de dahil olmak üzere, geometrisini, malzemesini, bileşenlerini ve davranışlarını açıklayan dijital modeli. Daha da önemlisi, temsil ettiği spesifik fiziksel varlığa özgü olan yerleşik ve operasyonel veriyi de içerir. Örneğin, bir uçak için dijital ikiz, uçağın kuyruk numarasına karşılık gelen fiziksel ürün birimi tanımlayıcısıyla tanımlanacaktı. Uçağın dijital ikizindeki veriler, uçağın 3B modellerinden çıkarılan kuyruk numarasına özgü geometri, üretim döngüsü sırasında yapılan mühendislik değişiklikleri, malzeme özellikleri, muayene, işletme ve bakım verileri, aerodinamik modeller ve herhangi bir sorun nedeniyle orijinal tasarımdan farklılaşması onaylanmış ya da geçici çözüm üretilmiş spesifik ürün birimlerini de içerir.

Dijital İmza (Digital Signature)

Bir kişinin kimliğinin, kullanıcı doğrulama işlemleri yapmak için bir forma eklenmiş, şifreli hali.

Dijital İş Parçacığı (Digital Thread)

Modern tasarımı, üretimi ve ürün destek süreçlerini entegre eden ve çalıştıran dijital iletişimler bütünü. Dijital iş parçacığı, tasarım mühendisliğinde başlayan ve ürün değer zincirindeki çokça departmandan ve tedarikçiden geçe ürün ve süreç tanımlarını da içerir. Gelişen standartlar, anlamsal olarak zengin ve makinede tarafından okunabilen ürün üretim bilgileriyle geliştirilmiş 3B geometrik modeller sunmaktadır, ancak tedarik zincirini daha yüksek seviyeli montajlara ve ürünlere taşıyacak bileşen bilgisine sahip çift yönlü bir Dijital İş Parçacığı talebi de vardır.

Dinamik Sonlu Çizelgeleme (Dynamic Finite Scheduling)

Sürekli olarak güncellenen üretim katı çizelgesi ve olayların ne zaman, nerede gerçekleşmesi gerektiğinin gerçek zamanlı gönderimi. Bkz. Sonlu Kapasite Çizelgelemesi.

Doğrudan Sayısal Kontrol (DNC) (Direct Numerical Control)

Dağıtılmış Sayısal Kontrol olarak da bilinen DNC, CNC makine aygıtlarını ağla bağlamak için kullanılan yaygın bir üretim terimidir. Bazı CNC makine kontrolörlerinde, kullanılabilir hafıza, şekillendirme programları için fazla küçüktür (mesela karmaşık yüzeyleri şekillendirmek için), bu durumda program ayrı bir bilgisayarda depolanır ve her seferinde bir blok olacak şekilde doğrudan makineye gönderilir. Eğer bilgisayar birden fazla makineye bağlıysa, programları makinelere istenen şekilde dağıtabilir.

Duruma Dayalı Gözlemleme (CBM) (Condition-based Monitoring)

Gözlemlenen duruma dayanarak bir arızanın gelişip gelişmeyeceğini belirlemek için ekipman parametrelerini gözlemlemek.

Duruma Dayalı İşleyişler (CBO) (Condition-based Operations)

Varlık ve süreç parametrelerini gözlemleyerek işleyişi geliştirme.

Döngü Süresi (Cycle Time)

1.\tBir üretim hattında başarılı birimler üretmek için gereken süre.2.\tŞirket ve müşterisi tarafından tanımlanan, bir işlemin başından sonuna kadar geçen toplam süre. Döngü süresi, bir birimin sonuca yaklaşırken geçirdiği işlem süresini ve bir sonraki eylem için beklerken harcanan süreyi de kapsar.

Düzeltici ve Önleyici Eylemler (CAPA) (Corrective and Preventive Actions)

Düzeltici Eylem Önleyici Eylem olarak da bilinir.1.\tİyi Üretim Uygulamaları (GMP) içindeki bir kavram. CAPA, tekrarlanmalarını önlemek için (düzeltici eylem) ya da meydana gelmelerini önlemek için (önleyici eylem) aykırılıkların (hataların ve/veya sapmaların) sistematik incelemesine odaklanır. Düzeltici ve koruyucu eylemlerin etkili olduğundan emin olmak için, gerçekleştirilecek düzeltici ve önleyici eylemleri tanımlamada hatalı durumun sistematik araştırması esastır. CAPA, genel kalite yönetimi sisteminin (QMS) bir parçasıdır. 2.\tCAPA, sorun tespiti, düzeltici eylem talebi, temel neden analizi ve sonlandırma/çözümlemenin yanı sıra eylemin etkililiğinin ölçümüyle de ilgili bir iş prosesidir. 3.\tCAPA, var olan uyumsuzluğun, hatanın ya da diğer istenmeyen durumların tekrar yaşanmasını önlemek amacıyla nedenlerini gidermek için alınan eylemdir.

E

E-CRM

Elektronik-CRM, yani Müşteri İlişkileri Yönetimi.

E/E/PES

Elektrik/Elektronik/Programlanabilir Elektronik Güvenlikle İlgili Sistemler. IEC 61508 adıyla bilinir ve Uluslararası Elektroteknik Komisyonu tarafından yayınlanan ve güvenlikle ilgili sistemler denilen otomatik koruma sistemlerinin nasıl uygulanacağı, tasarlanacağı, yerleştirileceği ve sürdürüleceğiyle ilgili yöntemlerden oluşan uluslararası bir standarttır.

EAI

bkz. Kurumsal Uygulama Entegrasyonu

EAM

bkz. Kurumsal Portföy Yönetimi.

ECO

bkz. Teknik Değişiklik Sırası.

EDA

bkz. Elektronik Tasarım Otomasyonu.

EDDL

Elektronik Cihaz Tanımı Dili (Electronic Device Description Language). Bir işletim sisteminde, cihaz durumu, teşhis verileri ve yapılandırma ayarları gibi ekipman parametrelerinin ve akıllı saha yerleştirmesinin dijital iletişim özelliklerini tanımlamakta kullanılan metin tabanlı bir dil.

EDI

Elektronik Veri Değişimi (Electronic Data Interchange), işyerlerinin eskiden kağıt üzerinde yaptığı sipariş formu ve faturalama gibi işlemleri elektronik olarak yapması kavramı. EDI için getirilen teknik standartlar, tarafların bu tarz işlemleri özel ayarlamalar yapmalarına gerek kalmadan gerçekleştirebilmesini kolaylaştırıyor.

EDMS

Kurumsal Belge Yönetimi Sistemi ya da Elektronik Belge Yönetimi Sistemi.

EDW

Kurumsal Veri Ambarı (Enterprise Data Warehouse), veri analizi ve raporlama için kullanılan bir sistemdir ve iş zekasının ana bileşenlerinden biri olarak kabul edilir. EDWler (ya da DW), bir ya da daha fazla farklı kaynaktan gelen entegre verilerin merkezi havuzudur. İşletme genelindeki çalışanlar için analitik rapor yaratmada kullanılan güncel ve geçmiş veriyi tek bir yerde depolar.

EH&S

Çevre Sağlığı ve Güvenliği (Environmental Health and Safety)

EPCM

Mühendislik, Tedarik ve İnşaat Yönetimi (Engineering Procurement & Construction Management)

EPE

Ekipmanların Prosedür Unsurları (Equipment Procedural Elements).

Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ) (Economic Order Quantity)

Bireysel sipariş kaynaklı maliyetleri envanter taşıma maliyetleri ile dengelemeye çalışan çok boyutlu bir model. Yıllık talebin kök iki katının sipariş maliyetiyle çarpımını, envanter taşıma maliyetinin (yüzde olarak) birim maliyetle çarpımına bölerek elde edilir.

Elektronik Toplu Kayıt (EBR) (Electronic Batch Record)

Üretilen her partiye mahsus üretim verisini ortak bir belgede toplama yöntemi. Belge, kullanıcı tarafından elle girilen veriyle önceden tanımlı veri kaynaklarından kurtarılan verilerin otomatik olarak girilmesiyle tamamlanır.

Elektronik Veri Takası (EDI) (Electronic Data Exchange)

Yapılandırılmış verinin, anlaşmaya varılmış bir mesaj standartı vasıtasıyla, bir bilgisayar sisteminden diğerine insan müdahalesi olmaksızın aktarımı.

Elektronik Çalışma Talimatları (EWI) (Electronic Work Instructions)

Elektronik Çalışma Talimatları (EWI) (Electronic Work Instructions)

En İyi Uygulamalar (Best Practices)

Tekrar eden prosedürler yoluyla zaman içinde çok sayıda insana kendini kanıtlamış, bir görevi en verimli (en az çabayla) ve en etkili (en iyi sonuçlarla) şekilde tamamlayacak yol.

Endüstri 4.0 (Industry 4.0)

Namı diğer Industrie 4.0, Alman üretiminde verimliliği ve rekabeti geliştirme hedefiyle Almanya’da ortaya çıkmıştır ama o zamandan beri tüm dünyada üretimde otomasyon ve veri takasının güncel trendlerini temsilen kullanılır.

Endüstriyel Haberleşme Protokolleri (Fieldbus)

Gözden geçirilmiş, istisnai veya yoklamalı olay temelinde, endüstriyel ekipmanı hem denetleyicilerle hem de eş düzeydeki cihazlarla bağlamaya yarayan dijital bir ağ.

Endüstriyel Nesnelerin İnterneti (IIoT) (Industrial Internet of Things)

Nesnelerin İnterneti olay odaklı, kendi kendini iyileştiren bir sistemin aktif katılımcısı olmak adına, her cihaza yetki verir -akıllı telefonlardan akıllı raflara ya da sensörlü otomasyon kontrollerine-.

Envanter Operasyonları Yönetim Modeli (Inventory Operations Management Model)

Bu model, spesifik bir ambarın faaliyetlerini ve o ambarın otomasyon sistemleri ve manuel veri takasları (yani kağıt üzerinden) tarafından nasıl desteklendiğini analiz eder. Her bir faaliyetten hangi departmanların ya da kişilerin sorumlu olduğunu tanımlar, veri takasını nitelendirir ve sistem kullanıcılarını/sahiplerini listeler.

Esnek Üretim Sistemi (Flexible Manufacturing System)

İsteğe özel üretim gerekliliklerine (örneğin sipariş büyüklüğü 1 olan üretim için) ve tedarik ve taleplerdeki değişikliklere hızlıca tepki verebilen, esnek olabilen bir üretim sistemi.

F

FAT

Fabrika Kabul Testi (Factory Acceptance Testing), montaj işlemi sırasında ve sonrasında ekipmanın tasarım özelliklerine uygun olarak yapıldığını ve çalıştığını doğrulayarak ekipmanları değerlendiren bir süreçtir.

FIFO

İlk Giren İlk Çıkar (First In Fırst Out) için bir kısaltma olan FIFO, en eski (ilk) girdinin ya da sıranın “baş”ındakinin ilk olarak işlendiği, veri arabelleğini organize etmek ve yönlendirmek için kullanılan bir yöntem.

FMEA

bkz. Hata Türleri ve Etkileri Analizi.

FMECA

FMEA’nın Hata Türleri, Etkileri ve Kritiklik Analizi (Failure Mode, Effects and Criticality Analysis) olarak geçen uzantısı.

G

Geriye Doğru Çizelgeleme

Bir üretim çizelgesi elde etmek adına, gereken teslim zamanından geriye, belirlenen zamanı karşılayacak şekilde en son başlangıç zamanına doğru giderek kullanılan yöntem.

Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) (Food and Drug Administration)

Amerika Birleşik Devletleri Sağlık ve İnsani Hizmetler Bakanlığı tarafından ABD’de üretilen ya da satılan gıdaların, besin takviyelerinin, ilaçların, aşıların, biyolojik tıbbi ürünlerin, kan ürünlerinin, tıbbi cihazların, radyasyon yayan cihazların, veterinerlik ürünlerinin ve kozmetik ürünlerinin güvenliğini düzenlemek ve denetlemekten sorumlu bir devlet dairesi. FDA ayrıca Halk Sağlığı Hizmetleri yasasının 361. Bölümünün ve ilgili yönetmeliklerin uygulanmasını zorunlu kılar.

H

HAACP

Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (Hazard Analysis and Critical Control Points).

HAZOP

Tehlike ve İşletilebilirlik Çalışması (Hazard and Operability Study),

HCS

Karma Kontrol Sistemleri (Hybrid Control Systems).

HMI

İnsan Makine Arayüzü (Human Machine Interface). Ayrıca Adam-Makine Arayüzü (Man-Machine Interface, MMI) ya da Kullanıcı Arayüzü (User Interface, UI) olarak da bilinir.

HSE

Sağlık, Güvenlik ve Çevre (Health, Safety and Environment).

Hata Türleri ve Etkileri Analizi (FMEA) (Failure Modes and Effects Analysis)

Olası sorunları hafifletmenin ve ürünün ya da sistemin kalitesini artırmanın daha kolay olduğu erken aşamalarda, kalite ve güvenilirlik problemlerini analiz etmek için kullanılan bir metodoloji. FMEA olası hata türlerini tanımlar ve ürün ya da sistem operasyonu üzerindeki etkilerini belirler, sonra da hataları azaltmak için eylemler tanımlar. İlk ve en önemli adım neyin yanlış gidebileceğini öngörmektir, ardından da hataları ciddiyetine ve olma ihtimaline göre sınıflandırmak. Hata türlerini tespit etmek, geliştirme takımının minimum çaba ve kaynak tüketimiyle o hataları dışarıda bırakarak tasarım yapabilmesini sağlar (böylece geliştirme zamanı ve masrafı düşmüş olur). FMEA, üretim endüstrilerinde ürün yaşam döngüsünün farklı aşamalarında sıkça kullanılır.

I

IDEFO

İşlev Modellemesi için Entegrasyon Tanımı (Integration Definition for Function Modeling) IDEFM, analiz, geliştirme, yeniden yapılandırma ve bilgi sistemlerinin entegrasyonu, iş süreçleri ya da yazılım mühendisliği analizleri için işlevsel bir modelleme dili sunan üretim fonksiyonlarını tanımlamak adına kullanılan bir işlev modellemesi metodolojisi. IDEF0 da yazılım mühendisliği alanında IDEF modelleme dilleri ailesinin bir parçasıdır ve işlevsel modelleme dili Yapısal Çözümleme ve Tasarım Tekniği (Structured Analysis and Design Technique, SADT) üzerine kuruludur.

IEC

Uluslararası Mühendislik Konsorsiyumu (International Engineering Consortium) ya da Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (International Electrotechnic Commission).

IEC 61131-3

Programlama dilleriyle ilgilenen ve iki grafik, iki de metin bazlı PLC programlama dili standardı tanımlayan IEC 61131’in 3. Bölümü.

IEC 61508

Elektrikli ve/veya elektronik elemanlardan oluşan sistemlerin işlevsel güvenliği için standart.

IEC 61511

Endüstriyel bir sürecin güvenliğini cihazlar aracılığıyla sağlayan sistem mühendisliği uygulamalarını ortaya koyan teknik bir standart.

IEC 62443

ISA/IEC 62443, endüstriyel otomasyon ve kontrol sistemleri için güvenliği kapsayan ISA’in yeni bir standart serisidir.

IHS

Endüstriyel Sağlık ve Güvenlik (Industrial Health and Safety).

IL

Talimat Listesi (Instruction List), IEC 61131-3 standardı tarafından desteklenen beş dilden biri.

IMS

Envanter Yönetimi Yazılımı (Inventory Management Software).

INV

Envanter (Inventory).

IOM

Envanter Operasyonları Yönetimi (Inventory Operations Management)

IPEC

Başlat, Planla, Yürüt, Kontrol Et (Initiate, Plan, Execute and Control) -bir proje yönetiminin ana faaliyetleri

IQ

Kurulum Yeterliliği (Installation Qualification) testi.

ISA-5.5

ISA-5.5-1985 İşlem Ekranları için Grafik Semboller (Graphic Symbols for Process Displays).

ISA-84

Proses endüstrileri için güvenlik cihazlı sistemlerin uygulanışını konu alan uluslararası standart.

ISA-88

bkz. ANSI/ISA-88

ISA-95

bkz. ANSI/ISA-95. ISA Standartları Projesi 95. İşletme ve üretim entegrasyonu için standartları tanımlayan bir Enstrümantasyon, Sistem ve Otomasyon Topluluğu Fikir Birliği Komitesi.

ISO

Uluslararası Standartlaştırma Organizasyonu (International Organization for Standardization).

ISO 14000

ISO Çevre Yönetimi Standartları. Şirketlerin işlemlerinin doğaya verdiği zararı en aza indirgemeye yardımcı olan bir çevre yönetimi standardı.

ISO 15926

Bilgisayarlar ve sistemler arasında veri entegrasyonu, paylaşımı, takası ve el değiştirmesi standardı.

ISO 9000

ISO Kalite Yönetimi Standartları (Quality Management Standarts). Kalite yönetimi sistemleri için bir standartlar ailesi.

ISPE

Uluslararası İlaç Mühendisliği Topluluğu (International Society for Pharmaceutical Engineering).

İ

İleri Planlama ve Çizelgeleme (APS) (Advanced Planning and Scheduling)

Talebi en iyi şekilde karşılamak adına verilen kısıtlamalar içinde hammadde ve üretim kapasitesini tahsis eden bir üretim yönetimi süreci. APS özellikle, daha basit planlama yöntemlerinin çakışan öncelikler arasındaki karmaşık ödünlerin üstesinden gelemediği ortamlar için uygundur.

İleri Robotik (Advancaed Robotics)

Geliştirilmiş duyular, beceriler ve zekayla donatılmış yeni bir robot sınıfı. Bu robotlar deneyimlerinden öğrenebildikleri için, görevlerini önceden programlama yapmadan gerçekleştirebilirler. Sensörleri, çevrelerinden haberdar olmalarını sağlar ve bu etraflarındaki insanlar için daha güvenlidir.

İleri Süreç Denetimi (APC) (Advanced Process Control)

Endüstriyel süreç denetimi sistemlerinde kullanılan çok çeşitli teknik ve teknolojiler.

İleri Üretim Araştırması (AMR) (Advanced Manufacturing Research)

AMR artık Gartner’ın bir parçası.

İlk Geçiş Verimi (First Pass Yield)

Önceki işlere göre incelemeleri iyi bir sonuçla geçen işlemin sonuç yüzdesi. Bireysel işlem bölgelerinin verimliliğinin bir ürünüdür.

İnsan Makine Arayüzü (HMI) (Human Machine Interface)

Bir üretim ya da proses kontrol sisteminde kullanıcı arayüzü olarak davranan bir yazılım/donanım sistemi. Endüstriyel kontrol ve gözlem sisteminin grafik tabanlı bir görselleştirmesini sunabilir. Ayrıca adam-makine arayüzü (MMI) ya da kullanıcı arayüzü (UI) olarak da bilinir.

İrsaliye (Dispatch List)

Bir iş merkezi için, teslim tarihi, kritik oranı ve diğer birtakım hususları baz alarak siparişleri üretilme sıralarına göre dizen üretim önceliği çizelgesi.

İyi Üretim Uygulamaları (GMP) (Good Manufacturing Practices)

Gıdaların, ilaçların ve tıbbi cihazların üretim ve kalite kontrol yönetimi ve denetimi için dünya çapında kullanılan terim. GMPler, üretimin bir ürünün kalitesini hangi açılardan etkileyeceğini özetleyen rehberlerdir.

İş Etmenleri (Business drivers)

İşletmenin, stratejisinin başarılı olması için iyi olması gereken unsurlar (kritik başarı faktörleri de denir).

İş Gereksinimleri Belgesi (BRD) (Business Requirements Document)

Bir uygulamayı veya sistemi işletme faydası açısından tanımlayan bir gereksinim beyannamesi. Ayrıca bir kullanıcı gereksinim beyannamesine (URS) alternatif veya ek olarak kullanılır.

İş Hizmetleri (SOA Katmanı) (Business Services, SOA Layer)

SOA mimarisinin bir unsuru. Bu, temel IT sistemlerine “öncülük” eden hizmetleri içeren, entegrasyon katmanının üstündeki soyutlama katmanı. Bu hizmetler SOA içinde çalışıyorlar ve iş uygulamalarını saran Web Hizmeti Tanımlama Dili (WSDL) kullanarak temsil ediliyorlar. İş hizmetleri, İş Süreci Şablonları tanımında açıklanan bileşik üretim uygulamalarının bileşimi için yapı taşları olduğundan, üretim sistemleri entegrasyonu için önemlidir.

İş Nesnesi Belgeleri (BOD) (Business Object Documents)

AGIS tarafından sağlanan genel XML mesaj yapısı; aşağıdaki yeniden kullanılabilir bileşenlere dayanan bir mesaj mimarisi sağlar;İsimler ortak bir iş nesnesini tanımlar ve tüm isimler tarafından paylaşılan, temel yapı taşları olan bileşenlerden oluşur.Fiiller isme uygulanan işlemi tarif eder.

İş Performansı Yönetimi (BPM) (Business Performance Management)

İşletmelerin stratejik hedefleri tanımlamasına ve sonrasında bu hedeflere göre performansı ölçmesine ve yönetmesine yardımcı olan, teknoloji destekli bir dizi yönetimsel ve analitik süreç. Temel BPM süreçleri, stratejiyle bağlantılı temel performans göstergelerinin finansal ve operasyonel planlamasını, konsolidasyon ve raporlamasını, iş modellemesini, analizini ve izlenmesini içerir.BPM, çeşitli kaynaklardan gelen verilerin birleştirilmesini, sorgulanmasını ve analiz edilmesini, ardından da sonuçlarını uygulamaya geçirmeyi içerir.BPM, daha iyi geri bildirim döngüleri oluşturarak süreçleri iyileştirir. Sürekli ve gerçek zamanlı incelemeler, sorunları büyümeden önce tanımlamaya ve gidermeye yardımcı olabilir.BPM, şirketlerin, proje ve çalışanlarının operasyonel hedeflere karşı verimliliğini izlemelerine yardımcı olan temel performans göstergeleri (KPI'lar) sunar.MESA, üretim süreçleri için performansı ölçmek adına “MESA Fark Yaratan Ölçüler” adıyla bir ölçü seti oluşturdu.

İş Süreci Modelleme Formülü (BPMN) (Business Process Modeling Notation)

Üretimde uygulanabilir iş süreçlerini temsil eden bir İş Süreci Modellemesi standardı. Standart aynı zamanda endüstri standartları içindeki iş süreçlerini de temsil ediyor.

İş Süreci Modellemesi (BPM) (Business Process Modeling)

Bir şirketin iş süreçlerinin analizi ve şematik çizimi olan BPM, genellikle süreç verimliliğini ve kalitesini artırmak isteyen iş analistleri ve yöneticileri tarafından gerçekleştirilir. BPM tarafından belirlenen süreç iyileştirmeleri, bilgi işlem teknolojisinin dahil edilmesini gerektirebilir veya gerektirmeyebilir, ancak bu, bir süreç yöneticisi yaratarak iş sürecinin modellenmesi ihtiyacına dair yaygın bir faktördür. Üretim sistemlerinde, BPM modele de, üretim sürecinin kendisine de uygulanabilir, böylece hem analizi hem de süreç kontrolünü desteklemiş olur.

İş Süreci Zekâsı (BPI) (Business Process Intelligence)

Operasyonel Zekâ (OI) maddesine bakın

İş Süreci Şablonları (SOA Katmanı) (Business Process Templates, SOA Layer)

SOA mimarisinin bir unsuru. İş süreci katmanı, bileşik uygulamalar yaratmak için iş hizmetleri katmanındaki hizmetleri bir araya getirerek yaratılan iş süreçlerini içerir.Bileşik uygulamalar, SOA içinde uygulama geliştirmesi yapmanın yeni bir yoludur.Bileşik uygulamalar, üretim sistemlerinde ve “Üretim 2.0” bakış açısından önemlidir, çünkü hem üretim tesislerinde hem de işletme uygulamalarındaki kapasiteleri kullanacak kullanım senaryoları uygulamak için yaratılabilirler.

İş Zekâsı (BI) (Business Intelligence)

Veriye erişim sağlamak, veriyi analiz etmek, depolamak ve toplamak için kullanılan uygulama ve teknolojiler kategorisi.

İşbirlikçi (ya da güncel) İyi Üretim Uygulamaları (cGMP) (Collaborative, or currently, Good Manufacturing Practices)

Gıda ve eczacılık ürünlerinin kalite kontrol testleri ve üretiminin yönetimi ve devlet kontrollerine dair dünya çapında kullanılan bir terim.

İşbirlikçi Üretim (Collaborative Manufacturing)

Bir üretim şirketinin içinden tedarikçilerine, müşterilerine ve ortaklarına uzanan, uçtan uca işi ve tedarik zinciri sürecini düzene sokup, alınacak kararlar için daha kapsamlı ve tutarlı bir bilgi sunan, bireyler ver organizasyonlar için ortak faydaya dayalı bir strateji.

İşgücü Yönetimi (Labor Management)

Kalifiyelerine, çalışma biçimlerine ve iş ihtiyaçlarını baz alarak, personel kullanımını vardiya sırasında takip etme ve yönetme. Personelin en yeni zaman dilimindeki durumunu verebilir. Zaman ve katılım raporunu ve sertifika takibini içerdiği gibi, malzeme hazırlığı ya da araç gereç odasındaki işler gibi dolaylı aktivitelerin takibini de yapabilir. Optimal atamaları belirlemek için kaynak tahsisiyle etkileşim de kurabilir.

İşletmeden Tüketiciye (B2C) (Business to Consumer)

İnternette, e-ticaretin perakende kısmını anlatmak için kullanılan en yaygın terim. Ancak, B2C aynı zamanda toptancılarla birlikte, üretimin ve nakliyenin doğrudan tüketiciye gitmesini sağlayan fabrikadan halka satış sözleşmelerine katılmış üreticiler için de geçerlidir.)

İşletmeden Üretime Biçimlendirme Dili (B2MML) (Business to Manufacturing Markup Language)

Uluslararasında IEC/ISO 62264 olarak bilinen ANSI/ISA-95 standart ailesinin bir XML uygulaması. B2MML, veri modellerini ISA-95 standartlarında uygulayan Dünya Çapında Web Konsorsiyumu’nun (World Wide Web Consortium) XML şemasını kullanarak yazılan XML şemaları setidir.B2MML, ANSI/ISA-95.00.02-2001’in eksizsiz bir uygulamasını sağlar. Bölüm 1 ve Bölüm 2’deki tüm nesne modelleri ve nesneler B2MML’de uygulanmıştır.B2MML, ANSI/ISA-95.00.02-2001’le aşağıdaki şekilde uyum sağlar; a)\tB2MMl, ANSI/ISA-95.00.01-2000 Madde 7’de tanımlanan terminolojiyi kullanır.b)\tB2MML, ANSI/ISA-95.00.02-2001 Madde 4’te tanımlanan özellikleri kullanır.c)\tB2MML’in hiyerarşik yapısı, unsur isimleri ve özellik isimleri kısmen ANSI/ISA-95.00.02-2001’deki nesne modelleri, nesneler ve özelliklerle uyumludur. Kısmi uyumluluk, WBF şemalarında kullanılan önerilerin yanı sıra, Dünya Çapında Web Konsorsiyumu’nun XML şema önerileri tarafından getirilen kısıtlamalardan kaynaklanmaktadır.

İşletmeden İşletmeye (B2B) (Business to Business)

İşletmeden tüketiciye (Bkz. B2C) veya işletmeden hükümete (B2G) yapılan elektronik ticaretin aksine işletmeler arasındaki elektronik ticaret işlemlerini tanımlamak için yaygın olarak kullanılan bir terim.

İşlevsel Dağılım Yapısı (FBS) (Functional Breakdown Structure)

Kapsamlı bir görevi yerine getirmesi için ele alınan her bir işlevin, yapılandırılmış ve modüler şekilde dağıtılması. Ayrıca görevin herhangi bir altkümesi için de kullanılır. İş dağılımı yapısının (WBS) aksine, FBS işlev odaklı bir ağaçtır, ürün odaklı değil.

J



K

Kaizen

Gelişim anlamındaki Japonca terim; herkesi -yöneticileri ve çalışanları- kapsayan sürekli gelişim. Üretimde, Kaizen, makinelerde, işgücünde ve üretim yöntemlerinde fazlalığı bulup çıkartmakla ilişkilendirilir.

Kanban

Yalın ve Tam-Vaktinde üretimle alakalı bir kavram. Kanban bir aksiyonu tetiklemek için kullanılan sinyal sistemidir. Tarihsel olarak bir nesneye olan ihtiyacın sinyalini vermek için kartlar kullanılır. Ancak plastik işaretleyiciler (Kanban kareleri), toplar (çoğunlukla golf topları), ya da boş el arabası gibi araçlar ya da zemindeki bir konum da hareketi, üretimi ya da fabrikadaki bir birimin tedariğini tetikleyebilir.

Kanonik Model (Canonical Model)

İyi tanımlanmış bir standart tanımı, bu durumda takas edilen verileri temsil eden standart tanımı izler. Üretime uygulanabilirlikte, operasyonel veri depoları için ya da işletme içindeki sistemler arasında depolanan veya değiştirilen üretim bilgilerinin temsilini normalleştirmek adına bilgi entegrasyonu için genellikle kanonik bir model tanımlamak istenir. ISA-95 gibi standartlar bu tarz bilgi modelleri için temel olarak kullanılır.

Kapasite Planlaması (Capacity Planning)

Kapasite Gereklilikleri Planlaması da denen, bir organizasyon için, verilen talep ölçüleri içinde (üretim çizelgesi gibi) üretim gerekliliklerini belirleme sürecidir.

Karma İşlem (Hybrid Process)

Sürekli, parti halinde ve kesikli üretimin bir kombinasyonu (örneğin bir meyve suyu üretmek ve satış için ambalajlamak).

Katmanlı Üretim (Additive Manufacturing )

3B yazıcılar. Tek bir üretim adımında, özellikle karmaşık geometrilerden veya birden fazla malzemeden oluşan ürünler üreten üreticilere destek sağlamasının yanı sıra, yüksek düzeyde özelleştirilmiş ürünler için de daha verimli üretim süreçleri vaat ediyor.

Kaynak Listesi (BOR) (Bill of Resources)

Satılabilir bir ürünü tamamlamak için gereken kaynakların (iş gücü gibi) bir listesi. BOR, kritik kaynakları vurgulayarak üretim kaynak planlamasında (MRP II) ve kurumsal kaynak planlamasında (ERP) işleri öncelik sıralamasına koymak ve çizelgeye oturtmak için yapılan kapasite planlamasında kullanılır.

Kesikli Süreç (Discrete Process)

Üretilen münferit ürünlerin kolayca tanımlanabildiği bir üretim süreci (mesela bir cep telefonu, pil, tıbbi aygıt)

Kesikli Üretim (Discrete Manufacturing)

Genellikle münferit, ayrı birim üretimi, düşük birim hacmi, yüksek ürün karmaşıklığı, değişken teslim süreleri ve stoktan ziyade siparişe göre üretim ile karakterize edilen üretim ortamı.

Kesinti (downtime)

Ekipmanların tamire ihtiyaç duymasından dolayı makinenin çalışmadığı zaman dilimi.

Kimya Endüstrisi Veri Takası (CIDX) (Chemical Industry Data Exchange)

Vaktiyle kimya endüstrisinde elektronik ortamda güvenli bir şekilde iş yapmanın kolaylığını, hızını ve maliyetini düzeltmeye yönelik kurulmuş, kâr amacı gütmeyen bir endüstri odak grubu. 2008’de CIDX, IP’sini ve standartlarını OAGi’ye aktararak kuruluşun varlığını sonlandırdı.

Knoop

Özellikle, mekanik sertlik testi amacıyla sadece küçük bir girinti yapılabilen kırılgan malzemeler veya ince tabakalar için kullanılan bir mikro sertlik testi

Konsept Teslimat (Concept-to-Delivery)

Yeni bir ürün sunmak için yeni üretim süreçlerinin oluşturulması.

Kontrol Planı (Control Plan)

Kalite Yönetimi Sürecinin bir parçası. Kontrol planı, gözlemlenen parametreleri, örnek boyutlarını ve frekansları tanımlar.

Kontroller (Controls)

Genellikle Dağıtılmış Kontrol Sistemleri (DCS), programlanabilir akıllı kontrol cihazları (PLC), dağıtılmış sayısal denetim (DNC), merkezi denetim ve veri toplama (SCADA) sistemleri ve ürünlerin üretimini kontrol etmek için tasarlanmış diğer bilgisayarlı süreç denetimlerinden oluşan karma donanım/yazılım sistemleri.

Koordinat Ölçme Makinesi (CMM) (Coordinate Measuring Machine)

Bir operatör tarafından manuel olarak ya da bilgisayarla kontrol edilen, bir nesnenin fiziksel geometrik özelliklerini ölçmeye yarayan aygıt. Makinenin üçüncü hareketli eksenine takılan bir sonda, ölçümleri tanımlar. Sondalar mekanik, optik, lazer ya da beyaz ışıklı olabilir.

Kritik Başarı Faktörü (CSF) (Critical Success Factor)

Bir kuruluşun ya da projenin misyonunu gerçekleştirmesine için gerekli olan unsur. Bir işin başarıya ulaşmasını garantilemek için kritik faktörler ya da eylemler şarttır.

Kritik Kalite Karakteristikleri (CTQ) (Critical-to-Quality)

Müşteriyi tatmin etmek için performans standartları ya da şartname kısıtları karşılanması gereken bir ürünün ya da işlemin temel ölçülebilir özellikleri.

Kurumsal Belge Yönetimi Sistemi (EDMS) (Enterprise Document Management System)

Kurumsal Belge Yönetimi Sistemi (EDMS) (Enterprise Document Management System)

Kurumsal Kalite Yönetimi Sistemi (EQMS) (Enterprise Quality Management System)

QMS için gereken birçok fonksiyonu otomatize eden bir kurumsal yazılım kategorisi. Üretim ve değer zinciri boyunca kalite ve uyum için veri ve iş süreçlerini yönetir. EQMS fonksiyonları, olumsuz kalite durumlarının ve uygunsuz ürünlerin araştırılmasını ve bağlantılı düzeltme eylemlerinin ve risk azaltmanın kontrolünü kolaylaştırır.

Kurumsal Karne (Balanced Scorecard)

Robert S. Kaplan ve David P. Norton tarafından geliştirilmiş, muhasebe, müşteri, şirketin dahili iş süreci ve çalışanların öğrenme ve büyüme perspektiflerinin kombinasyonuna bakarak kurumsal başarıyı analiz eden bir iş performansı ölçüm ve yönetim sistemi.

Kurumsal Kaynak Planlaması (ERP) (Enterprise Resource Planning)

Üretim, sipariş girdisi, alacak ve borç hesapları, genel muhasebe, satın alım, depolama, nakliye ve insan kaynakları için bir planlama sistemi. İşin tüm kaynaklarını, bilgilerini ve işlevlerini koordine etmek ve yönetmek için organizasyon genelinde bir bilgisayar yazılımı sistemi kullanılır. Örneğin, SAP.

Kurumsal Portföy Yönetimi (EAM) (Enterprise Asset Management)

Değeri en üst düzeye çıkartmak için, bir kuruluşun fiziksel varlıklarının ömrü boyunca optimal şekilde yönetilmesi. EAM, tasarımı, yapımı, hizmete sokmayı, operasyonları, bakımı ve bir atölyenin, ekipmanın ya da tesisin hizmetten çıkarılmasını veya değiştirilmesini kapsar. “Kurumsal” burada departmanlar, mekanlar, tesisler ve bazı durumlarda iş birimleri arası portföy yönetimi anlamındadır. Varlıkları tesisler arası yöneterek, organizasyonlar faydayı ve performansı artırır, sermaye maliyetini düşürür, portföyle alakalı işlem masraflarını azaltır, portföy ömrünü uzatır ve düzenli olarak ROA’yı (aktif karlılık) geliştirir.

Kurumsal Uygulama Entegrasyonu (EAI) (Enterprise Application Integration)

Yazılım ve bilgisayar sistemlerinin mimari prensiplerini kullanarak bir grup kurumsal bilgisayar uygulamasının entegrasyonu. “topla ve dağıt (hub and spoke)” entegrasyon yöntemi, yani iletişim nihai hedefine varmadan önce tek bir merkezi noktadan geçiyor. Merkez (hub), mesajı nihai hedefine göndermeden önce yönlendirme, dil çevirisi, sıralama işlemleri ve mesajın içeriğiyle protokolüne aracılık etmekten sorumludur.

Kurumsal Veri Ambarı (EDW) (Enterprise Data Warehouse)

Konsolide veri analizi için birden fazla operasyonel veri kaynağından entegre edilmiş, işletme geneli bilgileri içeren veri havuzu. DEW genellikle müşteriler, ürünler ve satışlar gibi birkaç konunun birleşiminden oluşur ve 50 gb ile 1 tb arası boyutlarda değişebilir.

Kurumsal Veri Yolu (ESB) (Enterprise Service Bus)

Entegrasyon mesajlarını takas etmek için kullanılan standart model. ESB, farklı dillerde yazılmış ve farklı platformlarda çalışan yazılımların bağlanmasını sağlar.Üretim ortamlarında, ESB üzerinden iletilen hizmetler veri takası yapabilir, metrik ve iş akışı ya da iş proses motoru sağlayabilir.

Kurumsal Üretim Zekası (EMI) (Enterprise Manufacturing Intelligence)

Endüstriyel dünyaya uyarlanmış bir iş zekası uzmanlığı. Bazen sadece “Üretim Zekası (Manufacturing Intelligence)” ya da “MI” olarak da geçer.

Kurumsal İşlev (Enterprise Function)

Bir kurumu diğerinden ayıran ve kuruma piyasadaki katma değerini veren iş pratiğini içeren sektör (örneğin, petrol ve gaz, üretim sanayi ya da havacılık).

L

LIFO

Son Giren İlk Çıkar (Last in First out).

LISI Modeli (LISI Model); Bilgi Sistemlerinin Birlikte Çalışabilirlik Seviyeleri

(Levels of Information Systems Interoperability) Referans Modeli, bilgi sistemleri arasında birlikte çalışabilirliği aşama aşama artırmak için sunulan bir mantıksal yapı ve disiplin ya da “vade modeli (maturity model)”.

LLC

Toplam Maliyet (Life-Cycle Cost) Analizi, her birinin teknik uygulamalarının eşit derecede uygun olduğu satın alım, sahip olma, çalıştırma, bakım ve son olarak bir nesne ya da işlemden kurtulmak konularındaki farklı alternatiflerden arasından en düşük maliyetli olanı belirlemek için kullanılan bir araçtır.

Laboratuvar Bilgi Yönetimi Sistemi (LIMS) (Laboratory Information Management System)

Örneklerin, laboratuvar kullanıcılarının, cihazların, standartların ve faturalama, levha yönetimi ya da iş akışı otomasyonu gibi diğer laboratuvar fonksiyonlarının yönetimi için laboratuvarlarda kullanılan bir yazılım sistemi.

Lojistik Yönetimi (Logistics Management)

Ürünlerin akışını üretim kaynağından pazara kadar takip ve kontrol etme.

M

MAP

Üretim Otomasyon Protokolü (Manufacturing Automation Protocol).

MESA

Üretim İşletmeleri Çözümleri Derneği (Manufacturing Enterprise Solutions Association).

MFG

Üretim (Manufacturing).

MHI[A]

American] Malzeme Taşıma Sanayisi (Material Handling Industry [of America]), Birleşik Devletler’in malzeme taşıma ve lojistik endüstrisini temsil eden bir ticaret birliği.

MM

SAP ERP sistemi için bir Malzeme Yönetimi (Material Management) modülü.

MO&C

Üretim Operasyonları ve Denetimi (Manufacturing Operations & Control).

MOC

Üretim Operasyonları Kategorileri (Manufacturing Operation Categories).

MOMS

Üretim Operasyonları Yönetimi Sistemi. (Manufacturing Operations Management System).

MPI

Üretim Verimliliği İndeksi (Manufacturing Productivity Index).

MPI

Üretim Karlılığı İndeksi (Manufacturing Profitability Index).

MPM

Üretim Süreci Yönetimi (Manufacturing Process Management).

MPS

Ana Üretim Programı (Master Production Schedule).

MRO

Bakım Tamir ve Operasyonları (Maintenance Repair and Operations).

MTA

Üretim Dönüşüm Değerlendirmesi (Manufacturing Transformation Assessment).

MTBF

Bozulmalar Arası Ortalama Zaman (Mean Time Between Failures).

MTS

Üretim Dönüşüm Stratejisi (Manufacturing Transformation Strategy).

MTTR

Tamir için Ortalama Zaman (Mean Time to Repair).

MTU

Ana Terminal Birimi (Master Terminal Unit).

Makine Bilgi Yönetimi Açık Sistemler İttifakı (MIMOSA) (Machinery Information Management Open Systems Alliance)

Üretim, filo ve tesis ortamlarındaki işlemler ve bakım için açık bilgi standartlarının benimsenmesini geliştirmeye ve teşvik etmeye yönelik, kar amacı gütmeyen bir ticaret birliği. MIMOSA'nın açık standartları, hem ticari hem de askeri uygulamalarda ortak varlık yaşam döngüsü yönetimini mümkün kılar. MIMOSA, Kurumsal Uygulama Entegrasyonu (EAI) ve Koşul Tabanlı Bakım (CBM) için, varlık ve ekipmana dair detaylı modeller de dahil olmak üzere, XML tabanlı teknik özellikler yayınlar.

Malzeme Gereklilikleri Planlaması (MRP) (Material Requirements Planning)

Üretim Kaynakları Planlaması (MRPII) sisteminin öncülü.

Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (MSDS) (Material Safety Data Sheet)

Tehlikeli malzemelerin ithalatında kullanılan ve maddenin içeriğini, özelliklerini ve ilgili sağlık ve güvenlik risklerini belirten bir belge. MSDS, denetim ve güvenli idare yöntemleri, son kullanma tarihi ve diğer zamansal kısıtlamalar gibi detayları da içerir.

Malzeme İnceleme Kurulu (MRB) (Material Review Board)

Kullanılabilirlik endişeleri nedeniyle bekletilen ürünü ya da satın alınan malları inceleyen ve yeniden işleme, hurda ya da iade gibi elden çıkarma yöntemlerini değerlendiren çok fonksiyonlu ekip.

Merdiven Şeması (Ladder Diagram)

Merdiven mantığında çalışan bir programın temsili.

Mesaj Odaklı Aracı Yazılım (MOM) (Message Oriented Middleware)

İstemci / sunucu mimarisinin her iki bölümünde de bulunan ve genellikle istemci ile sunucu uygulamaları arasındaki eşzamansız çağrıları destekleyen yazılım.

Metcalfe Yasası (Metcalfe’s Law)

Ağdaki bilgisayar sayısının karesi arttıkça büyüyen, ağdaki olası çapraz bağlantıların sayısından türetilmiştir.

Model Bazlı Kurum (Model-based Enterprise)

İşletme genelinde ayrıntılı ve paylaşılan 3B ürün tanımlaması üzerine kurulu, tamamen entegre ve işbirliğine dayalı bir ortam vizyonu; amaç, konseptinden imhasına kadar ürünlerin hızlı, kesintisiz ve uygun maliyetli yayılımını sağlamak. Bir MBE'nin temel unsurları, 3D modelini içeren tek bir dijital ana veri kümesi olması ve gerekli tüm ürün verilerinin edinme, bakım ve işlemlerin tüm yönlerinde maksimum yeniden kullanımını destekleyen güvenli ve kontrollü bir ortamda bulunmasıdır.

Model Bazlı Üretim (Model-based Manufacturing)

Ürün tasarımını tanımlayan 3D modellerin tanımlarını inceleme ve üretim süreçlerini esas alıp değerlendirme pratiği.

Model bazlı Tanım (Dijital Ürün Tanımı) (Model-based Definiton (Digital Product Definition))

Tek tek bileşenleri ve ürün montajlarını tanımlamak (spesifikasyonlarını sağlamak) için 3D CAD yazılımı içinde 3D modeller (katı modeller, 3D PMI ve ilgili meta veriler gibi) kullanma pratiği.

Montaj (Assembly)

Bir üretim süreci yöntemi.

Müşteri İlişkileri Yönetimi (CRM) (Customer Relationship Management)

Bir şirketin müşterileri ve satış olanakları ile olan etkileşimlerini yönetmek ve büyütmek için kullandığı, geniş çapta bilinen ve yaygın olarak uygulanan bir strateji. CRM, başta satış aktivitelerini ama aynı zamanda pazarlama, müşteri hizmetleri ve teknik servis bölümlerini de organize, otomatize ve senkronize etmek için teknolojiyi kullanır. Genel hedefler yeni müşterileri bulmak çekmek ve kazanmak, şirketin hali hazırda sahip olduklarını beslemek ve korumak, eski müşterileri yeniden saflarına çekmek ve pazarlama ve müşteri hizmetleri maliyetlerini düşürmektir.

N

NEMA

Ulusal Elektrikli Malzeme Üreticileri Birliği (National Electrical Manufacturers Association).

NIIIP

Ulusal Endüstriyel Bilgi Altyapısı Protokolleri Konsorsiyumu (The National Industrial Information Infrastructure Protocols Consortium), ulusal üretim bazında heterojen bilgi ortamlarının birlikte çalışılabilirliğini sağlamak adına açık endüstri yazılım protokolleri geliştirdi. NIIIP Temmuz 2015’ten itibaren aktif değil.

NIST

Birleşik Devletler Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (United States National Institute of Standards and Technology).

NPD

Yeni Ürün Geliştirme (New Product Development).

NPI

bkz. Yeni Ürün Tanıtımı.

NSF

Birleşik Devletler Ulusal Bilim Vakfı (Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilim Vakfı).

Nakit Döngüsü Süresi (Cash-to-Cash cycle time)

Bekleyen alacakların gün sayısına envanter günü sayısını ekleyip, ödenmemiş borçların günlerinin çıkarılmasıyla tanımlanan sürekli bir ölçüm. Sonuç, kuruluşun tedarik zincirini yönetmeye bağladığı işletme sermayesi gün sayısını verir.

Nesnelerin Interneti (IoT) (Internet of Things)

Nesnelerin İnterneti olay odaklı, kendi kendini iyileştiren bir sistemin aktif katılımcısı olmak adına, her cihaza yetki verir -akıllı telefonlardan akıllı raflara ya da sensörlü otomasyon kontrollerine-. Endüstriyel ya da üretim bağlamında daha yaygın olarak kullanılan terim “Endüstriyel Nesnelerin İnterneti” ya da “IIoT”dir.

Nesnelerin Yapay Zekası (AIoT) (Artificial Internet of Things)

Nesnelerin Yapay Zekası hakkında yazdığımız içeriğe bakabilirsiniz.

O

O&G

Petrol ve Gaz (Oil & Gas).

O&M

Operasyonlar ve Bakım (Operations & Maintenance).

OAGSIS; Açık Uygulamalar Grubu Entegrasyon Şartnamesi

The Open Applications Group Integration Specification), iş mesajlarını tanımlamak için ortak bir alfabe olarak XML kullanan bilgi entegrasyonu ve işletme ve iş uygulamalarının iletişim kurmasına izin veren iş süreçlerini (senaryolarını) belirlemek için standart bir iş dili sağlama çabasıdır.

OEM

Orijinal Ekipman Üreticisi (Original Equipment Manufacturer), bir ürünü aslen üreten şirkettir.

OMAC

Makine Otomasyon ve Denetim Organizasyonu (Organization for Machine Automation and Control).

OMG

Nesne Yönetim Grubu (Object Management Group).

OMS

Operasyon Yönetimi Sistemi (Operations Management System). Şunlara bağlı operasyonel yönetim kavramlarına odaklanır; (a)\tLiderlik (b)\tRisk Yönetimi (c)\tSürekli Gelişim (d)\tUygulama OMS genelde petrol ve gaz endüstrisinde kullanılır ve finansal denetimi ya da mali hesap sistemlerini

OOS

Stokta yok (Out of Stock).

OPC

Açık Platform İletişimleri (Open Platform Communications). Önceden “Süreç Denetimi için Nesne Bağlama ve Gömme (Object Linking and Embedding for Process Control)” olarak bilinen OPC, 1996’da, kontrol cihazlarıyla farklı üreticiler arasında gerçek zamanlı atölye verilerinin iletişiminde uzmanlaşmış bir endüstriyel otomasyon endüstrisi çalışma kolu tarafından geliştirilmiştir. İlk piyasaya sürülüşünden sonra, OPC Derneği standardı korumak için kuruldu. OPC Derneği’nin resmi duruşu, OPC'nin artık bir kısaltma olmadığı ve teknolojinin sadece OPC olarak bilindiğidir. OPC teknolojileri artık bilgilerin farklı sistemler ve platformlar arasında değiş tokuş edilmesine izin veriyor. Bu bağlamda, bir satıcı, platform ya da uygulamaya taraf değildir. İki sistem arasında bilgi alışverişinde bulunmak, masraflı ve ısmarlama yazılım geliştirmeyi ortadan kaldırır.

OPC A&E

OPC Uyarıları ve Olayları (OPC Alarms & Events).

OPC DA

OPC Veri Erişimi (OPC Data Access). OPC DA, birlikte çalışılabilirlik için COM/DCOM protokollerine ihtiyaç duyduğu için Windows işletim sistemine özeldir.

OPC HDA

OPC Tarihsel Veri Erişimi (OPC Histroical Data Access).

OPC UA ya da OPC Tümleşik Mimari (OPC UA or OPC Unified Architecture)

OPC Derneği’nin yeni önerdiği standartlar. OPC UA’nın odağı kurum very entegrasyonudur.

OPC XMLDA

OPC XML Veri Erişimi (OPC XML Data Access).

Ortalama Bozulma Zamanı (MTTF) (Mean Time to Failure)

Genellikle bir ürünün güvenilirlik ve performans ölçüsü olarak kullanılan bu değer, çoğunlukla test edilen birimlerin toplam çalışma saatlerini, karşılaşılan toplam hata sayısına bölerek bulunur. Yalnızca katlanarak (üssel) dağıtıldığında geçerli olan (hata oranının sabit olacağını öngören zayıf bir tahmin) bu metrik, o zaman bir ürünün güvenilirliği için yegane ölçüt olarak kullanılır.

Otomatik Tanıma (Auto ID)

Otomatik tanıma -mesela barkodlar- genellikle etiketlere bastırılıp tanımlanacak ürünlerin üzerine yapıştırılan, değişen çubuklar ve boşluklar dizisidir. Bu teknoloji, otomatik tarayıcıyla birlikte kullanıldığında bilgisayar sistemine veri girişini hızlandırabilir. Günümüzde Otomatik Tanıma artık RFID ya da Kare Kod (QR) gibi daha yeni teknolojileri de içeriyor

Otomotiv Endüstrisi Eylem Grubu (AIAG) (Automotive Industry Action Group)

Michigan, Southfield merkezli, başlangıçta Kuzey Amerika Otomotiv Endüstrisinde kalitenin iyileştirilmesine yönelik öneriler ve bir çerçeve geliştirmek için kurulan, kâr amacı gütmeyen bir dernek. En büyük üç Kuzey Amerika otomotiv üreticisinden (Ford, General Motors ve Chrysler) bir grup ileri görüşlü adam, bu organizasyonu 1982'de kurdu. Üyeler, Toyota, Honda ve Nissan gibi Japon şirketlerini, Caterpillar Inc. ve Navistar International gibi hafriyat ve ağır kamyon üreticilerini ve onların parça tedarikçilerinin ve servis sağlayıcılarının çoğunu da kapsayacak şekilde büyüdü. Üye şirketler, bireyin zamanını, endüstrinin genel yararına yönelik tavsiyeler ve en iyi uygulamaları geliştirmek amacıyla, AIAG'deki rekabetçi olmayan açık bir foruma bağışlar.

Ö



P

Parti (Batch)

Bir üretim usulü.

Parti Biçimlendirme Dili (BatchML) (Batch Markup Language)

ISA-88’in bir XML uygulaması.

Parti Yönetimi (Batch Management)

Partiler halinde işlenen bir malzemenin kısmi miktarlarının stokta ayrı olarak yönetilmesine izin veren bir üretim fonksiyonu.

Portföy Yaşam Döngüsü Yönetimi (ALM) (Asset Lifecycle Management)

Portföy Yaşam Döngüsü Yönetimi (ALM), varlıklarınız tarafından yaratılan kârı kullanım ömürleri boyunca optimize etme işlemidir. Kapsamlı varlık portföy yönetimi, titiz proje yürütme ve etkili, verimli varlık yönetimi uygulamaları, istenen sonuçların elde edilmesini sağlar.

Q



R

Robotik Süreç Otomasyonu (Robotic Process Automation) RPA Nedir?

Robotik süreç otomasyonu (RPA), yapay zeka ile yazılımın kullanımı ve daha önce insanlar için gerekli olan yüksek hacimli, tekrarlanabilir görevleri ele alan makine öğrenme yetenekleridir. Bu görevler sorguları, hesaplamaları içerebilir. Kayıt ve işlemlerin bakımı, yazılım robotu veya botu olarak adlandırılan RPA teknolojisi tarafından bir çalışanı taklit ederek, uygulamalara girer, veri girer, görevleri hesaplar, tamamlar ve çıkış yapar. RPA yazılımı bir kuruluşun BT altyapısının bir parçası değildir. Bunun yerine, bir şirketin teknolojiyi hızlı ve verimli bir şekilde uygulamaya koymasını mümkün kılarak, mevcut altyapı ve sistemleri değiştirmeden uygulanır.



S

Sanal gerçeklik (Virtual Reality)

Sanal gerçeklik, insanların hem keşfedip hem de etkileşime girebildiği üç boyutlu bilgisayar teknolojileri ile oluşturulmuş ortama verilen isimdir. Çoğu sanal gerçeklik ortamı bir bilgisayar ekranı yoluyla edinilen görsel tecrübelerden ibarettir.

Satılan Malın Maliyeti (COGS) (Cost of Goods Sold)

Şirket tarafından satılan malların üretimindeki doğrudan maliyet. Bu tutar, malların yapılışı sırasındaki malzeme maliyetinin yanı sıra malları üretmek için kullanılan doğrudan işgücü maliyetini de kapsar. Dağıtım masrafları ya da satış ekibi gibi dolaylı masrafları kapsamaz. COGS, gelir beyannamesinde görünür ve şirketin brüt marjını hesaplarken hasılattan düşülebilir. Ayrıca Satış Maliyeti olarak da bilinir.

Sevk (Dispatch)

Bir iş merkezinde, üretim hattı vb. işler için öncelik atamanın mantıksal süreci.

Siber Fiziksel Sistemler (CPS) (Cyber Physical Systems)

Durum bilgisini ve fiziksel sistemin özelliklerini diğer siber fiziksel sistemlere ve Akıllı Fabrikadaki diğer uygulamalara iletmek için kullanılan fiziksel sistemlerin dijital gösterimleri. Aynı zamanda denetim boyutu da olabilir ve fiziksel sistemlerin eylemlerini yönetmede rol oynayabilirler (mesela AGV’nin malzemeleri alıp taşımak için kendi mantığı olabilir).

Siparişe Dayalı Montaj (ATO) (Assemble-to-Order)

Ürünlerin müşteri tarafından sipariş edilip hızlıca üretildiği ve belli bir raddeye kadar özelleştirilebildiği bir iş üretim stratejisi. Bu strateji, ürün için gereken temel parçaların halihazırda üretilmiş ama birleştirilmemiş olmasını gerektirir. Sipariş alındığında parçalar hızlıca bir araya getirilir ve müşteriye yollanır

Siparişe Göre Tasarım (ETO) (Engineer to Order)

Bitmiş ürünlerin, müşteri koşullarına göre yapıldığı bir üretim felsefesi. Montaj parçaları ve ham ürünler stoklanabilir ama müşteri siparişi gelene ve parça tasarlanana kadar bitmiş ürüne monta edilmezler.

Siparişe Göre Yapım (MTO) (Make to Order)

Yaygın olarak kullanılan hammadde ve bileşenlerin, geçmiş taleplere göre stoklanabileceği bir üretim yöntemi, ancak daha yüksek seviyeli ürünlere doğru olan işlemler müşteri siparişi alınana dek yapılmaz.

Son Kullanıcı (End User)

Bir yazılım uygulamasını ya da sistemini pratikte kullanan kişi.

Sonlu Kapasite Planlaması (Finite Capacity Planning)

Kaynaklara karşılık, önerilen üretim çizelgelerine göre tanımlanmış kapasite limitlerinin içinde kalarak yapılan kapasite planlaması sistemleri. Sonlu sistemler, önceden planlanan tarihleri yeniden ayarlar ve var olan kapasiteyi aşmamak adına ürün siparişlerini zamanda gerektiği kadar ileri ya da geri kaydırır. Sonsuz kapasite planlaması sistemleri, siparişleri halihazırda bulundukları tarihlerde bırakır ve herhangi bir kaynağın tükenip tükenmediğini ya da tanımlanmış kapasitesinin altında olup olmadığını nadiren gösterir, değişiklik de önermez.

Sonlu Kapasite Çizelgelemesi (FCS) (Finite Capacity Scheduling)

Farklı farklı kaynakları göz önünde bulundurarak belirlenen limitlerle, belli bir zaman diliminde ne kadar iş üretilebileceğini anlamaya yarayan bir yaklaşım. Hedef, işin üretim boyunca eşit ve verimli bir tempoda ilerlemesini garantilemektir.

Sonsuz Kapasite Planlaması (Infinite Capacity Planning)

Siparişleri halihazırda bulundukları tarihlerde bırakan ve herhangi bir kaynağın tükenip tükenmediğini ya da tanımlanmış kapasitesinin altında olup olmadığını nadiren gösteren, bunlara cevaben herhangi bir değişiklik de önermeyen kapasite planlaması sistemleri.

Stoğa Göre Yapım (MTS) (Make to Stock)

Bitmiş ürünlerin müşteri siparişi alınmadan önce üretilip stoklandığı bir üretim metodu. MTS, envanter istenen seviyelerin altına düştüğünde son kalemlerin üretimini başlatmak için müşteri siparişinin nihai miktar ve konfigürasyonları tanımlanıncaya kadar beklemek yerine talep geçmişine dayanan bir tahmin kullanır.

Söz Verilebilir Stok (ATP) (Available to Promise)

Müşteri sipariş sorgulamasına, gerçek kaynak uygunluğuna dayanarak verilen yanıt. Bu yanıt, istenen üründen kaç adet ve ne zaman gönderilebileceğinin cevabını üretir.

Sürekli Gelişim Süreci (CIP) (Continuous Improvement Process)

Ürünleri, hizmetleri ve süreçleri geliştirmek adına gösterilen çaba. Bu çabalar zaman içinde “kademeli” bir gelişimi ya da bir kerede “çıkış yapan” gelişimi hedefleyebilir. Teslimat süreçleri sürekli olarak verimlilikleri, ne kadar etkin oldukları ve esneklikleri ışığında değerlendirilir ve geliştirilir.

Sürekli İşlem (Continuous Process)

Sürekli üretim olarak da bilinen işlem, üretim sırasında malzeme akışının kesintisiz olduğunu belirtir. Bu genelde, kazancın metre ya da feet ile ölçüldüğü sürekli haddelemelerde üretilen gaz, likit ya da boru hattı katılarının üretiminde işlemin nadiren değiştiğini ima eder. Bu ürünlerin münferit birimleri kolay kolay ayırt edilemez (gaz, yağ, kimyasal gibi).

Ş

T

Talebe Göre Yapım (MTD) (Make to Demand)

Üretim faaliyetlerini devinim olduğu sürece taleple senkronize tutmayı hedefleyen üretim ya da montaj süreci.

Talep Odaklı Strateji (Demand-Driven Strategy)

Müşteriye tam olarak istediği şeyi, istediği zaman ve istediği yerde vermeye odaklı iş yaklaşımı.

Talep Odaklı İmalat (Demand-Driven Manufacturing)

Ürünü talebe göre ayarlama stratejisi.

Talep Yönetimi (Demand Management)

Müşteri talebini karşılamak için üretim sürecini kontrol etme.

Tam-Vaktinde (JIT) (Just-In-Time)

Bir şirketin işlem sırasındaki envanteri ve buna bağlı taşıma maliyetlerini azaltarak yatırım karını artırmaya odaklanan envanter stratejisi. JIT envanter sistemi, envanter emniyet ağı olmadan, doğru malzemenin, doğru zamanda, doğru yerde ve tam miktarda olmasına dikkat eder.

Tasarımda Değişim (CID) (Change in Design)

Müşteriden ya da mühendislikten gelen, tasarımın bir şekilde değişmesi gerektiğinin resmi bildirimi.

Teknik Değişiklik Sırası (ECO) (Engineering Change Order)

Bileşenlerdeki, montajdaki veya işlemler ve çalışma talimatları gibi belgelerdeki değişiklikleri iletmek için kullanılır ve teknik özelliklerdeki değişiklikler için de kullanılabilir. ECO diye bahsi geçen son dakika tasarım değişiklikleri, tamamen ya da kısmen tamamlanmış tasarımının işlevselliğini etkileyebilir. ECOlar hata ayıklama sırasında karşılaşılan tasarım yanlışlarını telafi edebilir ya da sistem tasarımının diğer alanlarındaki tasarım problemlerini telafi etmek için tasarım tanımlamalarını değiştirebilir.

Temel Performans Göstergesi (Key Performance Indicator) (KPI)

Performans göstergesi ya da temel performans göstergesi olan KPI bir performans ölçümüdür. Bu tarz ölçümler, bir şirketin genel olarak uzun vadeli kurumsal hedeflerine doğru yaptığı ilerleme bazında ne kadar başarılı olduğunu tanımlamasına ve değerlendirmesine yardımcı olması için yaygın olarak kullanılır.

Temel Ölçüler (Baseline Metrics)

Üretim tesisinin temel performans ölçümleri.

Teslim Süresi (Lead Time)

Gereken bir görevin, operasyonun ya da işlemin teşhisiyle tamamlanışı arasında geçen süre. Teslim süresinin unsurları arasında sipariş girdisi, malzeme toplanması, makine kurulumu, kuyruk (queue), işlem, taşıma ve diğer öğeler yer alır. Ki bu da, bir katma değeri olan (müşteri tarafından algılandığı sürece aktif olarak değer ekleyen süreç) ya da olmayan atığı aradan çıkaran sistemler olarak sınıflandırılabilir.

Toplu Kayıt (Batch Record)

Hammadde tüketimini, ürün üretimini, işlem detaylarını, ilgili insan kaynaklarını, bakımı, kazaları ve elden çıkarma işlemlerini içeren bir seri veya işlem için tutulan kayıt.

Toplu Özelleştirme (Mass Customization)

Bir müşterinin talebine birebir uygun bir hizmeti ya da ürünü alabiliyor olması.

Toplu İşlem (Batch Process)

Bir birim olarak üretilen ürün (kurabiye hamuru ya da salata sosu gibi).

U

Uluslararası Mühendislik Konsorsiyumu (IEC) (International Engineering Consortium)

Telekomünikasyon, eğitim ve araştırma hizmetleri sağlayan, kar amacı gütmeyen bir kuruluş. IEC çevrimiçi eğitim programları, çevrimiçi seminerler ve eğitici içerikler sunar. 1944’te kurulan derneğin merkezi Illinois, Şikago’dadır.

Uluslararası Otomasyon Topluluğu (ISA) (International Society of Automation)

Endüstriyel otomasyon ve alakalı konularda çalışan, eğitim gören ya da bu konulara ilgi duyan mühendisler, teknisyenler, iş insanları, eğitmenler ve öğrenciler için bir kar amacı gütmeyen teknik topluluk. 1945’te kurulan ISA, bir yandan dünyanın dört bir yanındaki 30.000 üyesine ve diğer profesyonellere zor teknik problemleri çözmelerinde yardımcı olurken, bir yandan da liderlik ve kişisel kariyer kapasitelerini geliştirerek otomasyon için standardı belirleyen bir kuruluş. Kuzey Carolina’daki Research Triangle Parkı’nda konuşlanan ISA, standartları geliştiriyor, endüstri profesyonellerini tasdikliyor, eğitim ve öğrenim sağlıyor, kitaplar ve teknik makaleler yayınlayıp konferans ve sergiler düzenliyor. ISA, Otomasyon Federasyonu’nun da kurucu sponsoru.

Uluslararası Ticaret ve İş Süreçleri Grubu (TBG) (International Trade and Business Process Group)

TBG, Birleşmiş Milletler Ticareti Kolaylaştırma Merkezi ve Elektronik Ticaret (United Nations Centre for Trade Facilitation and Electronic Business), UN/CEFACT’ın bir parçasıdır. TBG, süreç analizi, en iyi uygulamalar ve uluslararası ticaret prosedürleri alanındaki gelişmeleri başlatmak yoluyla, işletme ve kamu işi gereksinimleri ve içeriğinden sorumludur. Uygun olduğu yerlerde UN/CEFACT Modelleme Metodolojisi de ticaret kolaylaştırması ve elektronik ticaret çözümlerinin geliştirilmesinde destekleyici olarak kullanılır.

Uyarlanabilir Üretim (Adaptive Manufacturing)

Talebe yönelik ürünleri esnek bir şekilde geliştirir, üretir ve sunarken mevcut kaynakları da en iyi şekilde kullanır. Ancak uyarlanabilir üretimin gerçekleşebilmesi için üreticilerin, işletme sistemleri ile atölye sistemleri arasında ürün tanımlama, programlama ve üretme bilgilerini sorunsuz bir şekilde aktarabilmeleri gerekmektedir.

Uygulama (Application)

ERP, MES, envanter gibi belirli amaçlar için tasarlanan bilgisayar programı. Üretim 2.0 ve Akıllı Üretim gibi kavramların altında açıklandığı üzere, günümüzde üretim çözümlerindeki trend, yeni çözümler oluşturmak için ERP ve MES gibi uygulamaların yapabileceklerini birleştirerek üretim sistemlerinin veri ve neticeleriyle bir araya getiren bileşik uygulamalara doğru bir yön izliyor.

Uygulama Programlama Arayüzü (API) (Application Programming Interface)

Tıpkı insanlar ve bilgisayarlar arasındaki etkileşimi kolaylaştıran bir kullanıcı arayüzü gibi, bir yazılım tarafından diğer yazılımlarla etkileşimi sağlamak için uygulanan bir arayüz. Uygulamalar, kütüphaneler ve işletim sistemleri, kelime dağarcığını ve programcıların hizmetlerden yararlanmak için kullanmaları gereken çağrı kurallarını belirlemek için API'leri uygular. Bu, rutinler için özellikleri, veri yapılarını, nesne sınıflarını ve tüketici ile API'nın uygulayıcısı arasında iletişim kurmak için kullanılan protokolleri içerebilirAPI'ler, uygulamanın “talep/yanıt” entegrasyonu için kullanılan arayüzler oldukları için üretim sistemi entegrasyonu için önemlidirler (bu terminoloji biraz eskide kaldı; ancak, bugün bunlar muhtemelen API değil, hizmet uygulamaları olacaktır).

Uygunsuzluk Yönetimi (Non-conformance Management)

Müşteri tarafında ortaya çıkan sorunlar da dahil olmak üzere, ürünün yaşam döngüsünün herhangi bir yerinde meydana gelen kusur ve sorunlara ilişkin uyarıları izleme, analiz etme ve sağlama süreci.

Ü

Üretim 1.0 (Manufacturing 1.0)

İş süreci modellemesini noktadan noktaya arayüzler ve uygulamalar arasında özel veri dönüşümü yoluyla temsil etmeye çalışan bağımsız istemci/sunucu veri tabanı uygulamalarına dayanan mimariler

Üretim 2.0 (Manufacturing 2.0)

Üretim tesisleri içinde ve arasında üretim operasyonları yapılabilmesini sağlayan detaylı unsurları ve ilişkileri verir. Üretim ana veri yönetiminin (Mfg MDM), kurumsal iş süreçleri için ESB'deki MDM'den farklı olduğunu açıklar. Var olan yatırımları, monolitik uygulamalarla söküp değiştirmek yerine SOA imalatını kullanarak onlardan yararlanır, imalat hizmetleri için ISA ISA-95 / OAGIS modellerini geliştirir ve imalat hizmetleri veri yolu mimarilerinden yararlanır.

Üretim Birimlerinin Sevki (Dispatch Production Units)

Bir sürece ya da adıma başlamak için malzemeleri ve siparişleri atölyenin belli bölümlerine yollama komutu ve üretim birimlerinin akışının işler, emirler, partiler ve iş emirleri şeklindeki takibi. Sevk bilgileri, işin yapılması gereken sırayla sunulur ve fabrika katında gerçekleşen olaylara göre, gerçek zamanlı olarak değişir. Bu komut, fabrika katındaki önceden belirlenmiş çizelgeyi değiştirme kabiliyetine sahiptir. Ara bellek sayesinde sürecin herhangi bir anındaki iş sayısını kontrol etmenin yanı sıra, yeniden işleme ve mal kurtarma işlemleri de mevcuttur.

Üretim Dizilimi Ortamı (MCE) (Manufacturing Composition Environment)

Bir üretim hizmetleri “paletinden” çeşitli üretim süreçleri dizilimlerini destekleyen bilgisayarlı ortamlar (tezgahlar) için kullanılan bir Üretim 2.0 kavramı.

Üretim Döngüsü Süresi (Manufacturing Cycle Time)

Parçaların bazı süreç basamaklarındaki tamamlanma oranları.

Üretim Kaynakları Planlaması (MRPII) Manufacturing Resource Planning)

Üretim sürecini yönetmek için kullanılan, yazılım tabanlı bir üretim planlama ve envanter denetim sistemi; ERP’nin öncülü.

Üretim Kontrol Sistemi (MCS) (Manufacturing Control System)

Üretimi, insanları, ürünleri ve süreçleri ölçmek, gözlemlemek ve yönlendirmekten sorumlu sistemler. FDA bildirisi; Her üretici, bir cihazın teknik özelliklerine uygunluğundan emin olmak adına üretim sürecini geliştirmeli, yürütmeli, denetlemeli ve gözlemlemelidir. Üretim sürecinden dolayı cihaz özelliklerinde sapmaların ortaya çıkabileceği durumlarda, üretici şartnamelere uygunluğu sağlamak için gerekli tüm işlem denetimlerini tanımlayan işlem kontrol prosedürleri oluşturmalı ve sürdürmelidir. Daha fazlası için bkz. Dağıtımlı Kontrol Sistemi.

Üretim Servis Sürücüsü (MSB) (Manufacturing Service Bus)

Hizmetler ve entegrasyon standartları desteği gibi üretim içerikleriyle genişletilmiş ESB.

Üretim Toplam Süresi (Manufacturing Lead Time)

Bir üretim işleminin bir siparişi bitirme zamanı.

Üretim Yürütme Sistemi (MES) (Manufacturing Execution System)

Siparişten son ürüne dek gerçekleşen üretim faaliyetlerinin optimizasyonunu mümkün kılan bilgileri ileten sistemler. Güncel ve geçerli verileri kullanan MES, tesis faaliyetlerine rehberlik eder, başlatır, yanıt verir ve gerçekleştiği gibi raporlar. Sonucunda gerçekleşen, değişen koşulara hızlı yanıt sistemi, katma değeri olmayan faaliyetlerin azaltılmasına odaklanılmasıyla birleştiğinde, işletmeyi verimli tesis işlemlerine ve süreçlerine götürür. MES, operasyonel varlıkların getirisinin yanı sıra zamanında teslimat, stok dönüşleri, brüt kâr marjı ve nakit akışı performansını da iyileştirir. MES, çift yönlü iletişimler yoluyla işletme ve tedarik zincirindeki üretim faaliyetleri hakkında kritik bilgiler sağlar.

Üretim İşlemleri Yönetimi (MOM) (Manufacturing Operations Management)

Uçtan uca bir üretim sürecini verimliliği optimize etmek adına gören bir metodoloji. Üretimde personeli, ekipmanı ve malzemeyi koordine eden üretim tesisinin 3 seviye faaliyetleri.

Üretim İşletmeleri Çözümleri (Manufacturing Enterprise Solutions)

Üretim işletmelerini desteklemek için tasarlanmış yazılım programları.

Üründe Değişim (CIP) (Change in Product)

Müşteriden ya da mühendislikten gelen, ürünün bir şekilde değişmesi gerektiğinin resmi bildirimi. Bu, müşteri tercihlerindeki değişimlerinin, adet değişimlerinin ya da yasal baskılara dayalı değişimlerin (ürünü toplatma gibi) bir sonucu olabilir.

V

Veri Tarihçisi (Data Historian)

Üretim süreci zaman dizisi verilerini yüksek hızlarda yakalayabilen ve saklayabilen özel veri tabanı sistemi. Ayrıca “operasyonel tarihçi” ya da kısaca “tarihçi” olarak da bilinir.

Y

Yapılandırılmış verinin, anlaşmaya varılmış bir mesaj standartı vasıtasıyla, bir bilgisayar sisteminden diğerine insan müdahalesi olmaksızın aktarımı.

Basılı devre kartı ya da entegre devreler gibi elektronik sistemler için kullanılan yazılım araçları kategorisi. Araçlar, çip tasarımcılarının tüm yarı iletken çipleri tasarlamak ve analiz etmek için kullandıkları bir tasarım akışı içinde birlikte çalışır.

Yeni Ürün Tanıtımı (NPI) (New Product Introduction)

Yeni ürünleri pazara tanıtmak için uygulanan çok fonksiyonlu bir süreç.

Yerinde Temizlik (CIP) (Clean-In Place)

Boruların, kazanların, proses ekipmanlarının ve ilgili bağlantı parçalarının sökülmeden temizlenmesi yöntemi.

Yönetim Bilgi Sistemi (MIS) (Management Information System)

Yöneticilerin kurumsal işleri planlamalarına ve yönetmelerine yardımcı olmak için tasarlanmış bir bilgisayar sistemi.

Yürütmeye Dayalı Ortam (Execution-driven Environment)

İş emirlerini çizelgelemeye, destek işlevlerini koordine etmeye, atölye yürütmesini yönetmeye ve iş durumu ve problemleri hakkında iletişim kurmaya olanak sağlayan üretim ortamı. Güncel atölye aktivitelerine dayanarak iş emirlerini takip ve analiz eder, önerilen çizelgedeki değişikliklerin anında bildirimini sağlar.

W

WIP-Work In Process

Proses adımları arasında biriken is miktarına Work in Process (WIP) adı verilir. Bir prosesi sağlıklı olarak yürütmek ve sürekli akısı sağlamak için uygun WIP’nin düzgün bir sekilde ayarlaması gerekir. Yalin Uretim’de WIP miktarı proses adımları ve proses içindeki miktarı da içerecek sekilde standartlaştırılmıştır. Yalin Dusunce WIP degerinin çok olması ile ilgilenmez. WIP bir problem değil bir semptomdur. Problemlerin olduğu bölgeyi işaret ederek Kaizen faaliyetlerinin nereye yönlendirilmesi gerektigini saptamaya yarar. Prosesler arasındaki is yükü dengesizlikleri, arızalar,setup’lar veya planlama ile ilgili zaafların yarattığı birçok problem, WIP ile kendini gösterir.

Z